Logo Vlaamse Overheid en Ruimtelijke Ordening

 

GEÏNTEGREERD GRONDBELEIDSINSTRUMENTARIUM

Instrumentarium verwerving en grondmobiliteit

 

Grondverwerving en gronduitgifte zijn belangrijke aspecten van het grondbeleid. Bij een actief grondbeleid gaan overheden sneller over tot de anticiperende en strategische verwerving van gronden en gebouwen. Bij een passief of faciliterend grondbeleid richt de overheid zich hoofdzakelijk op voorwaardescheppende activiteiten. De bestaande instrumenten voor verwerving en grondmobiliteit stellen overheden in staat om beide rollen in te nemen. 

Verwerving kan zowel in der minne als door onteigening gebeuren. Momenteel werkt de Vlaamse overheid aan een nieuwe geharmoniseerde decretale basis voor onteigening.

Momenteel lopen volgende acties rond het instrumentarium voor grondmobiliteit:

 

 
Meer transparantie rond vastgoedmobiliteit

Veel Vlaamse overheidsinstanties komen in aanraking met grondmobiliteit binnen hun projecten, maar werken vaak op een eiland. Om niet telkens het warm water opnieuw te moeten uitvinden, zal een vrijwillig netwerk worden opgericht dat aan kennisdeling doet rond bepaalde onderwerpen die te maken hebben met grondmobiliteit. Het netwerk zal in eerste instantie vertrekken vanuit de kennis van de Vlaamse Grondenbank, maar uitgebreid worden naar alle aspecten rond grondmobiliteit binnen de Vlaamse overheid en bij andere overheden.

Ter ondersteuning van dat netwerk werken we momenteel aan een digitale tool om informatie over vastgoedmobiliteit op overzichtelijke wijze bij te houden en uit te wisselen. Iedere instantie blijft wel volledig en onafhankelijk verantwoordelijk voor haar gegevens en werking.

In een tweede fase wordt werk gemaakt van een publieke online tool, zodat ook voor burgers de informatie centraal toegankelijk is, onafhankelijk van de overheidsinstantie die de informatie beheert.

Dit initiatief wordt getrokken door de Vlaamse Landmaatschappij.

 

Uitbouw van een Vastgoedmarkt Vlaamse Overheid

Vanuit het vastgoedbeleid van de Vlaamse overheid is het duidelijk kenbaar maken van gebouwen en terreinen die onderbenut zijn of niet langer ten dienste staan van een entiteit een belangrijke verwezenlijking in een actief vastgoedportefeuillebeheer. Entiteiten van de Vlaamse overheid kunnen onroerende goederen (gebouwen en gronden) op een snelle, eenvoudige en overzichtelijke manier op een intranetplatform aanbieden aan andere entiteiten van de Vlaamse overheid (= interne vastgoedmarkt) en in tweede instantie via een website ook aan externen (= publieke vastgoedmarkt). Zo kunnen de entiteiten van de Vlaamse overheid hun onroerend goed efficiënt en effectief inzetten op een transparante en geïntegreerde manier.

Dit initiatief wordt getrokken door het Facilitair Bedrijf.

 

Planologische ruil

In de instrumentenkoffer van het decreet van 28 maart 2014 betreffende de landinrichting is een nieuw instrument - “herverkaveling uit kracht van wet met planologische ruil” - opgenomen. Met dat instrument worden tegelijkertijd met de omwisseling van gebiedsbestemmingen, de eigenaars en gebruikers geruild, om zo tot een optimaler grondgebruik te komen. De inzet van dat instrument wordt geïntegreerd in de procedure voor de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan en vereist een afweging ten opzichte van andere instrumenten, waaronder de bestaande sectorinstrumenten (planbaten/planschade).

Aangezien de toepassing van het instrument ook belangrijke financiële consequenties heeft voor grondeigenaars, moet er een financieel plan worden opgemaakt in elke inrichtingsnota.

Aan de hand van pilootcases leren we samen met de VLM hoe we dat instrument kunnen inzetten en ontwikkelen we daarvoor het afwegingskader. De cases richten zich niet enkel op het openruimtegebied (VLM), maar ook op de herontwikkeling en activering van bedrijventerreinen (Agentschap Ondernemen) en de ruil van bebouwbare en niet-bebouwbare bestemmingen (Ruimte Vlaanderen - vanaf 1 april 2017: Departement Omgeving).

Dit initiatief wordt getrokken door de Vlaamse Landmaatschappij en Ruimte Vlaanderen (vanaf 1 april 2017: Departement Omgeving).

 

 

Verhandelbare ontwikkelingsrechten

Momenteel loopt een onderzoek naar de uitwerking van een nieuw instrument, “verhandelbare ontwikkelingsrechten” (VOR). Het idee komt overgewaaid uit de Verenigde Staten, waar een dergelijk instrument al ruime toepassingen kent. Het wordt er vooral gebruikt om in bepaalde gebieden ontwikkelingen te beperken door de ontwikkelingsmogelijkheden te transfereren naar gebieden waar ontwikkeling gewenst is. Uiteraard kan dat instrument niet zomaar overgenomen worden; de ruimtelijke ordening is in Vlaanderen immers helemaal anders gestructureerd dan in de VS.

 

Zowel in de beleidsnota 2014-2019 van de minister van Omgeving als in het regeerakkoord 2014-2019 wordt dit onderzoek vermeld. Het doel van het onderzoek is na te gaan of een systeem van verhandelbare ontwikkelingsrechten toepasbaar is in Vlaanderen en hoe dat dan concreet kan worden vormgegeven.

Het onderzoek wordt gevoerd door Ruimte Vlaanderen (vanaf 1 april 2017: Departement Omgeving) in samenwerking met de VLM, bijgestaan door een groep experten. Daarnaast is er een stuurgroep waarin de verschillende maatschappelijke actoren vertegenwoordigd zijn (zoals o.m. de vastgoedsector, landbouw, natuur…). Ook in dat onderzoek worden concrete pilootcases onderzocht.

Het is de bedoeling is om het onderzoek af te ronden en concrete beleidsaanbevelingen te formuleren tegen de zomer van 2016.

Dit initiatief wordt getrokken door Ruimte Vlaanderen (vanaf 1 april 2017: Departement Omgeving) en de Vlaamse Landmaatschappij.