Logo Vlaamse Overheid en Ruimtelijke Ordening

Zoek een publicatie

Publicaties

Studie uitgevoerd door Ewald Wauters, Anneleen Dhondt, Birgit Fremault, Peter Corens (Tractebel), i.s.m. Jan Aerts (Futureproofed) en Pascal Vermeulen (Climact), in opdracht van het Vlaams Planbureau voor Omgeving, 2017.

Welke ruimtelijke veranderingen zijn er nodig om een ambitieus energie- en klimaatbeleid te kunnen realiseren? En welke rol speelt het beleid hierin? Deze studie probeert hier een antwoord op te bieden en geeft aanbevelingen om energie- en klimaatdoelstellingen in concrete projecten vorm te geven. 

Studies uitgevoerd door Steunpunt Ruimte, een consortium met onderzoekers van de KU Leuven, de UGent en UAntwerpen in opdracht van de Vlaamse overheid, 2012-2015.

Studies uitgevoerd door Steunpunt Ruimte en Wonen, een consortium van onderzoeksgroepen van de universiteiten van Leuven (KUL), Antwerpen (UA) en Gent (UG), de Hogeschool Gent, en de partners SumResearch, TUDelft en het VITO in opdracht van de Vlaamse overheid, 2007-2011.

Bedrijvenzone BUDA ligt strategisch nabij Brussel en de luchthaven en wordt ontsloten via de weg, het spoor en het water. Daardoor speelt BUDA een belangrijke economische rol op regionale en nationale schaal. Toch kampt de zone momenteel met een aantal uitdagingen. Lees de nieuwsbrief.

Studie uitgevoerd door Maat-ontwerpers in opdracht van Ruimte Vlaanderen, 2017.

Het dorp van weleer, waar heel het leven van de bewoners zich zowat afspeelde, bestaat niet meer. Het dorp is groter geworden en heeft een pak van haar lokale voorzieningen verloren aan een veel ruimere regio. Is het mogelijk om de dorpskernen te versterken? En zo ja, welke ruimtelijke strategieën kunnen we daarvoor gebruiken? Studiebureau 'Maat-ontwerpers' zocht het uit in opdracht van het departement Ruimte Vlaanderen. 

Studie uitgevoerd door TV Atelier Romain - SumResearch & GIM in opdracht van Ruimte Vlaanderen, 2017.

Het in beeld brengen en registreren van leegstaande panden is niet evident. Vlaanderen beschikt niet over allesomvattende leegstandsdatabanken. Om toch aan de slag te gaan en een orde van grootte in te schatten van leegstand wordt gebruik gemaakt van drie bestaande administratieve databanken. 
Daarbij wordt enkel de structurele leegstand opgetekend; panden die langer dan een jaar leeg staan. De kortdurende leegstand – ook wel frictieleegstand genoemd- wordt niet meegerekend. Immers, wat te koop of te huur staat is beschikbaar om de markt normaal te laten functioneren via verkoop, verhuur, verhuis of te renoveren panden. Dit aandeel is zelfs veel groter dan de structurele leegstand.

De Ruimtelijke Staat Vlaanderen reikt trends, feiten en cijfers aan voor een onderbouwd ruimtelijk beleid. Deze eerste Ruimtelijke Staat vormt de basis voor een structurele rapportage in de vorm van een Ruimterapport.

In deze Ruimtelijke Staat komen in totaal 18 indicatoren aan bod, opgedeeld in 5 thema's. Elk thematisch onderdeel wordt afgesloten met een overzichtelijke infographic.

 

Thematische onderdelen van de Ruimtelijke Staat Vlaanderen (Let op: grote bestanden)

Studie uitgevoerd door Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) in opdracht van het Beleidsdomein Ruimtelijke Ordening, Woonbeleid en Onroerend Erfgoed (RWO).

Welke ecosysteemdiensten kunnen geleverd worden op een gebied en kunnen op basis hiervan onbebouwde woonuitbreidingsgebieden (WUGs) aangesneden worden? Om dit in één oogopslag kwantificeerbaar en zichtbaar te maken, ontwikkelde INBO een afwegingskader.

Studie uitgevoerd door VITO (in opdracht van Ruimte Vlaanderen), december 2016.

Op basis van het eindrapport 'Landgebruiksbestand voor Vlaanderen, 2013' heeft VITO ruimtelijke indicatoren afgeleid om het ruimtelijk rendement in Vlaanderen te kunnen opvolgen. 

De Vlaamse Regering keurde op 30 november 2016 het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen goed. Dit is een beleidsverklaring van de Vlaamse Regering die de strategische krachtlijnen schetst voor de ruimtelijke ontwikkeling voor de volgende decennia. 

De Vlaamse Regering keurde op 30 november 2016 het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen goed. In de brochure 'Samen Werken aan de Ruimte van Morgen' leest u de kernpunten uit dit Witboek.

Het territoriaal ontwikkelingsprogramma Noordrand, heeft na een uitgebreide bevraging van de belanghebbenden in 2014-2015 en een consultatieronde in het voorjaar van 2016 een eerste actieprogramma klaar.

Hierin hebben de partners (de provincie Vlaams-Brabant, Ruimte Vlaanderen en OVAM voor het Vlaams gewest en het Brussels Planningsbureau voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) gekozen om zo concreet mogelijk aan de slag te gaan met werven en projecten waar een sterke bereidheid van alle betrokkenen is om de samenwerking vorm te geven.

publicatie februari 2017 - enkel digitaal beschikbaar

De opmaak van het BRV verloopt via de mijlpalen Groenboek, Witboek en (ontwerp-)BRV. Het proces van de milieubeoordeling loopt parallel met dit proces en streeft naar een continue verfijning en verdieping van de beoordeling zoals het proces van het BRV zelf vordert. Lees het rapport.

Is een systeem van 'verhandelbare ontwikkelingsrechten' (VOR-systeem) toepasbaar in Vlaanderen? Van september 2015 tot juni 2016 boog een groep van Ruimte Vlaanderen en externe experten zich samen met een stuurgroep over deze vraag. We lezen in het rapport in welke mate VOR het verwachtte antwoord biedt op knelpunten van vandaag.  

Het ecosysteemdienst (ESD) concept wint snel terrein als een bruikbaar concept voor het beschrijven van de baten die natuurlijke systemen inhouden voor de mens. De laatste jaren zijn veel inspanningen gebeurd om ESD te beschrijven, classificeren, kwantificeren en karteren. Met deze studie trachten we een analytisch kader aan te reiken voor ruimtelijke planning om met het ESD concept aan de slag te gaan.

Atelier Track Design (ATD) voegt een experimenteel complement toe aan de masterplanstudie voor de Ford site in Genk. De ruimtelijke dimensie van de circulaire economie is daarbij de insteek. Dit eindrapport van Atelier Track Design is tegelijkertijd experimenteel en beleidsondersteunend. Het speelt volop in op de recent geformuleerde doelstellingen rond circulaire economie als één van de zeven transitieprioriteiten van de Vlaamse overheid (Visie2050). Door middel van een imaginair toekomstbeeld voor een circulaire toekomst van de Ford site en de Genkse regio, hebben de onderzoekers een ruimtelijke invulling gegeven aan de mogelijke transitie naar de circulaire economie.

Onderzoek uitgevoerd door Atelier Romain, LDR advocaten, ILVO en SumResearch, 2016

Deze studie verkent de implementatie van het convenant in de Vlaamse beleidscontext, zowel vanuit een juridisch als vanuit een ruimtelijk oogpunt. De studie is samen te lezen met een vorige studieopdracht over contracten. In het rapport zijn twee concrete cases geanalyseerd, nl. meergezinswoningen voor het Pajottenland en economische functies voor het Meetjesland en is er een tekstvoorstel uitgewerkt om de VCRO aan te passen. Momenteel wordt verder onderzocht op welke manier deze studie kan geïmplementeerd worden in het toekomstig ruimtelijk beleid.

Stedenbouwkundige vergunning, melding en vrijstelling

Deze brochure legt uit welke regels van toepassing zijn op het vlak van de stedenbouwkundige vergunnings- en meldingsplicht voor ingrepen aan en rond de woning. (versie 29/9/2016)

(enkel digitaal beschikbaar)

Onderzoek uitgevoerd door WVI, Leiedal, IOK, URA en 51N4E, juni 2016

Bedrijfslocaties zijn er in Vlaanderen in verschillende vormen. In dit case-onderzoek wordt gekeken hoe bestaande bedrijfsruimten en bedrijventerreinen kunnen evolueren als ruimte en als marktsegment en wat daarvoor vereist is vanuit het instrumentarium. Ruimte voor economie / productie is een belangrijke nood, maar liefst niet meer door het uitbreiden van het ruimtebeslag!

Begin 2015 startten de Vlaamse overheid en het Havenbedrijf Antwerpen samen met de pijpleidingfederatie Fetrapi en de chemiefederatie Essenscia een haalbaarheidsstudie naar de mogelijkheden voor de inplanting van een ondergrondse leidingstraat van 70 meter breed tussen de haven van Antwerpen en het Ruhrgebied. Lees hier de resultaten.

Studie uitgevoerd i.h.k.v. Labo XX_Werk i.o.v. de stad Antwerpen, i.s.m. de Vlaamse overheid, januari 2016.

Onder de noemer Labo XX_Werk zette de stad Antwerpen drie ontwerpteams aan het werk om een visie te ontwikkelen op hoe de economische activiteiten beter geïntegreerd kunnen worden in een leefbare en duurzame stad. De concepten die hieruit voortkomen kunnen gebruikt worden om een beter ruimtelijk beleid uit te stippelen voor de stad. En dat werd meteen getoetst aan de realiteit tijdens een pilootproject in Hoboken: hoe kun je aan een vergeten stukje stad een nieuwe toekomst geven?

Onderzoek uitgevoerd door Idea Consult NV, 15 augustus 2015.

De integratie van het departement Ruimte Vlaanderen, het departement LNE en het agentschap Inspectie RWO in het nieuwe departement omgeving zit er op korte termijn aan te komen. Welke impact heeft dat op de inhoudelijke invulling van het omgevingsbeleid? En hoe verhoudt het nieuwe departement zich dan tot de andere departementen en hun stakeholders? Idea Consult ging op zoek naar antwoorden a.d.h.v. casestudies in binnen- en buitenland.

Studie uitgevoerd door VITO, februari 2016.

Deze studie geeft een synthesekaart met de ontwikkelkansen van elke 1 ha locatie in Vlaanderen en Brussel op basis van de 3 kenmerken van de ruimte die als belangrijke criteria voorop gesteld werden. Het gaat over de kwaliteit van het collectief vervoer op basis van railinfrastructuur (en A-lijnen van De Lijn), het niveau van de voorzieningen, en de mogelijkheid om stopplaatsen van het collectief vervoer en voorzieningen te bereiken via wandelbare of fietsbare paden en wegen. De synthesekaart onderscheidt 16 verschillende types van locaties op basis van voornoemde 3 criteria en geeft op die manier een goed overzicht van plaatsen die een hoog potentieel voor ontwikkeling hebben omwille van hun goede ligging ten opzichte van stopplaatsen en/of voorzieningen. Voor het ruimtelijke beleid zijn de types indicatief voor het stellen van prioriteiten met betrekking tot de ontwikkeling van woon- en werklocaties door invulling van de nog beschikbare en bestemde ruimte of door verdichting van het bestaande stedelijke weefsel.

Studie uitgevoerd door 51N4E i.h.k.v. Labo Ruimte. December 2015.

De studie 'atelier diepe geothermie' gaat na a.d.h.v. twee cases in de Kempen hoe er kan omgegaan worden met de ruimtelijke en socio-economische gevolgen van de ontwikkeling van diepe geothermiecentrales.

 

Studie uitgevoerd door Posad, 3 E, Universiteit Gent en Resourcedesign i.h.k.v. Labo Ruimte. Januari 2015.

De studie 'energielandschappen' gaat na op welke manier ons landschap kan bijdragen aan de energietransitie.

Metropolitan Landscapes is een ontwerpend onderzoek naar de sturende rol van open ruimte in het metropolitane gebied van Brussel en de rand. Deze studie is een gezamenlijk initiatief van Leefmilieu Brussel, de Vlaamse Landmaatschappij, het Agentschap voor Natuur en Bos, Brussel Stedelijke Ontwikkeling, Ruimte Vlaanderen, de Brusselse en de Vlaamse Bouwmeester. De resultaten van het ontwerpend onderzoek zijn gebundeld in een boek dat we presenteerden tijdens een colloquium op 28 januari 2016.

Onderzoek uitgevoerd door Royal Haskoning DHV, november 2015

Bedrijfslocaties vinden we in Vlaanderen overal, in de stad, in bedrijventerreinen, op het platteland. Deze locaties zijn in de studie benaderd als segmenten of product-marktcombinaties.  Ruimtelijk beleid voor bedrijven kan worden verruimd voorbij de bestemde bedrijventerreinen. Redeneren op niveau van bedrijven die een locatie zoeken vereist een intergemeentelijke benadering van alle mogelijk bedrijfslocaties. Investeren in een regionaal bedrijventerreinenmanagement,  of beter nog werklokatiemanagement, biedt een interessante uitdaging voor de toekomst.

Expertadvies uitgewerkt door BUUR | bureau voor urbanisme  ism RebelGroup, september 2015

Deze studie zoekt naar financiële argumenten om individuele burgers aan te zetten tot een geoptimaliseerde benutting van eigendom om te komen tot zorgvuldiger ruimtegebruik. De kosten van verschillende woonvormen worden in beeld gebracht, net zoals de kwalitatieve voordelen en randvoorwaarden.

Studie uitgevoerd door Technum en VITO, oktober 2015.

Omgevingslawaai en luchtverontreiniging hebben een grote invloed op welzijn en gezondheid in de leefomgeving. Naast maatregelen zoals aanpassingen aan het wegdek, het nadenken over lage emissiezones of concrete projectmatige aanpak rond belangrijke bronnen, kan ook een doordachte ruimtelijke inrichting van de leefomgeving zelf de blootstelling verminderen.

 

Studie uitgevoerd door ProFlow en GD&A, oktober 2015

Nu voorraden geschikt gelegen woongebied en bedrijventerrein achteruitgaan wordt nagedacht over het schrappen of herlocaliseren van de van minder geschiktegelegen voorraden in intergemeentelijk perspectief. Financiële verevening, het uitruilen van kosten en baten tussen actoren (ook tussen lokale besturen) kan daarbij een instrument zijn. Met een voorbeeldcontract dat uitgewerkt is in deze studie kunnen gemeenten onmiddellijk aan de slag. Ook andere mogelijke instrumenten, waardoor gemeenten ondersteund worden om verevening te realiseren, komen aan bod.

Studie uitgevoerd door Technum, oktober 2015

De studie toont aan dat klimaatadaptatie een opportuniteit is om in verstedelijkt Vlaanderen op zoek te gaan naar nieuwe logica’s die een klimaatbestendig én een vitale stedelijke omgeving nastreven. Richtlijnen en maatregelen zijn helder in beeld gebracht en worden geïllustreerd met beeldmateriaal verkregen via ontwerpend onderzoek.

Studie uitgevoerd door C.T. ARCHITECTS. Juli 2015

De studie ‘flexibel omgaan met leegstand in de grensregio Maasvallei’ is een bron van inspiratie voor al wie op flexibele wijze met leegstaand patrimonium wil omgaan. Het geeft een beeld van instrumenten die binnen onvoorspelbare en onzekere demografische en socio-economische ontwikkelingen vorm kunnen geven aan een leegstandsbeleid. De studie neemt hierbij ook de ervaring van onze Noorderburen mee. De studie kijkt dan ook letterlijk zowel als figuurlijk over grenzen heen.

Onderzoek uitgevoerd door Voorland – ProFlow – LDR in samenwerking met KU Leuven-Onderzoeksgroep PLEN en Intoe. Juli 2015.

Een ruimtelijke beslissing vereist vaak omkadering door andere beslissingen. Hoe gaan Nederland, Brussels Hoofdstedelijk gewest, Frankrijk, Duitsland – Brandenburg/Berlin en Finland om met de relatie tussen bestemmingsplan en sectorale regelgeving? Wat is daaruit te leren voor de Vlaamse context ? Vier thema' s: inhoud bestemmingsplan, verbintenissen, sectorplanning met eigen instrument, meer integrale planning. Drie voorstellen met voor- en nadelen.

Studie uitgevoerd door Universiteit Gent, Vrije Universiteit Brussel en Technische Universiteit Delft, September 2015.

Het onderzoek levert inzicht in hoeverre de stedelijke regio’s in het gebied ‘Metropolitaan Kerngebied’ gezamenlijk over een voldoende kritische massa beschikken om te kunnen functioneren als een economisch performante stedelijke agglomeratie. De onderzoekers doen aanbevelingen over welke vorm van ruimtelijke ontwikkeling een bijdrage kan leveren om dit naar de toekomst toe te bestendigen en versterken.

Studie uitgevoerd door Universiteit Gent, Vrije Universiteit Brussel en Technische Universiteit Delft, September 2015.

De studie inventariseert de ‘Topvoorzieningen’ op vlak van sport, cultuur, toerisme, kennis en zorg in Vlaanderen en brengt ze in kaart. Op basis van deze bestaande toestand wordt geëvalueerd in hoeverre Vlaanderen (en meer in bijzonder het Metropolitaan Kerngebied) haar potentieel benut en dit zowel door te vergelijken met internationale metropolen als door een bevraging van de sectoren.

Onderzoek uitgevoerd door de Vakgroep Publieke Governance, Management en Financiën van de Universiteit Gent (2015)

Het onderzoek levert inzicht in financiering en randvoorwaarden daarvoor binnen het handhavingsbeleid. Daarbij worden algemene beleidsprincipes toegepast op de case van het handhavingsbeleid. De onderzoekers doen een concreet voorstel van financieringsmodel ten voordele van de lokale besturen. Dit voorstel kan als discussiestof gelezen worden en is geen beleidsstandpunt.

Expertenadvies van Bogdan & Van Broeck Architects (2014) in voorbereiding van het beleidskader ‘Ruimtelijk Rendement’.

De studie uitgevoerd door Antea Group en Vito. Augustus 2014.

Nieuw in deze studie is de toepassing van gangbare waarderingsmethodieken uit de vastgoedsector op casussen waar de ruimtelijke beslissingen goed gekend en beschreven zijn.

Studie uitgevoerd door Ruimte Vlaanderen, afdeling Onderzoek en Monitoring, juni 2014.

Originele titel. Landscape Policy for the Three Countries Park. (LP3P)

Studie uitgevoerd in opdracht van ESPON door RWTH Aachen University (Lead Partner), Université de Bruxelles (Project Partner) en Wageningen Universiteit (Project Partner), december 2013.

Onderzoek uitgevoerd door VITO. Mei 2014.

Ontwerpend onderzoek uitgevoerd door Maat-ontwerpers in samenwerking met ZUS (Zones Urbaines Sensibles). December 2013. 

Uitgevoerd door een consortium bestaande uit SUM Research in samenwerking met Grontmij, Royal HaskoningDHV, TML, WES, ILVO, LDR en Radboud Universiteit Nijmegen.

Uitgevoerd door Dr. Evert Meijers, Onderzoeksinstituut OTB, TUDelft. Maart 2013

Uitgevoerd door Architecture Workroom, Jelte Boeijenga, Bart Vink, LIST/GRAU en H+N+S Landschapsarchitecten in opdracht van Ruimte Vlaanderen. Juni 2013.

Uitgevoerd door TNO en Urban Unlimited in opdracht van Ruimte Vlaanderen.

Uitgevoerd door Instituut voor de Overheid (KULeuven), het Departement HABE (Hogeschool Gent), Idea Consult en Omgeving (2012)

Uitgevoerd door Alterra Wageningen UR en Antea Group (2012)

Planning in uitvoering

Dertig strategische projecten, samen goed voor bijna vijftien miljoen euro subsidie, worden in de kijker gezet via beschrijvingen en getuigenissen van betrokkenen. 

Uitgevoerd door de Vrije Universiteit van Brussel en de Universiteit van Hasselt (juli 2012)

Uitgevoerd door uapS (Anne Mie Depuydt & Erik Van Daele) (2012)

Het Groenboek van het Beleidsplan Ruimte (2011) stelt een nieuwe ruimtelijke visie op Vlaanderen voor. Een visie die de stedelijkheid van Vlaanderen benadrukt zonder de mensenmaat aan te tasten. Die ijvert voor een evenwichtige Metropool Vlaanderen, waar vooruitgang hand in hand gaat met respect voor ons rijke verleden en waar nieuwe ontwikkelingen de levenskwaliteit verhogen. (ook beschikbaar in English versionversion Française )

publicatie mei 2012. Intussen is ook het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen beschikbaar.

Uitgevoerd door TRITEL en UGent (2012).

Gecoördineerde versie 2011 - publicatiejaar 2011 - 489 pagina's - 10 euro

Bekijk hier

Hoe betrek je burgers bij het beleid? Die vraag is de voorbije jaren hoog op de agenda gekomen van administratie en politiek. De campagne ‘ruimte voor morgen’, winnaar van de Kortom-prijs voor overheidscampagne 2011, was opgebouwd uit een veelheid van initiatieven, die samen zoveel mogelijk burgers probeerden te bereiken. Dit rapport biedt een weerslag van dit participatietraject.

Lees het rapport 'Ruimte voor Morgen. Burgerparticipatie voor een groenboek Beleidsplan Ruimte'

Uitgevoerd door Antea Belgium n.v. i.s.m. de vakgroep geografie van UGent. (juli 2011)

Uitgevoerd door de KULeuven (ASRO en afdeling Geografie) en door het bureau voor architectuur en planning. (oktober 2010)

Studie uitgevoerd door IDEA Consult, OMGEVING, PUBLIUS en CBRE in opdracht van het Departement RWO van de Vlaamse overheid (december 2010)

Studie uitgevoerd door het K.U. Leuven - Instituut voor de Overheid, SumResearch, Hogeschool voor Wetenschap en Kunst - departement Architectuur (Sint-Lucas), Radboud Universiteit Nijmegen in opdracht van het Departement RWO van de Vlaamse overheid (juli 2010)

Het boek reikt ideeën aan voor de concrete aanleg en de stedenbouwkundige inrichting van bedrijventerreinen. Het levert een methodiek aan om kwaliteit te herkennen, bespreekbaar te maken en te integreren in het concept van een bedrijventerrein. 

publicatie 2009- niet digitaal beschikbaar - te bestellen voor 15 euro

Aan de hand van verschillende thema's en voorbeelden wordt er aangetoond hoe een kwalitatieve en duurzame verkaveling kan ontstaan.

Te bestellen voor 15 euro - niet digitaal beschikbaar

De studie is uitgevoerd door Arcadis iov het departement RWO en in samenwerking met het departement LNE (oktober 2009).

Studie uitgevoerd door Technum, Resource Analysis en AMRP Ugent in opdracht van het Departement RWO van de Vlaamse overheid (oktober 2007)

Studie uitgevoerd door KULeuven, O2 Consult, OMGEVING, OTB TU Delft in opdracht van het Departement RWO van de Vlaamse overheid.

Studie uitgevoerd door Grontmij, Hogeschool Gent, WES en XDGA met medewerking van de Katholieke Universiteit Leuven in opdracht van het Departement RWO (april 2007)

Studie uitgevoerd door Laga & Philippe (ondertussen Laga) met medewerking van Dr. Geert Van Hoorick, Studiegroep Omgeving en

IDEA Consult.

Studie uitgevoerd door SUM research Urban Consultancy in opdracht van het Departement RWO van de Vlaamse overheid (september 2006).

  • Studie uitgevoerd door IBM Business Consulting, UGent en Statap in opdracht van AROHM.
  • Actualisatie uitgevoerd door How-to Advisory nv. in opdracht van het Departement RWO (september 2006)

Verdichting is een sleutelbegrip uit het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Ontdek wat verdichting in de praktijk kan betekenen.

Publicatiejaar 2002 - 205 blz

Bestellen: 10 euro

of ontdek deze publicatie on-line

Brochure met de kernpunten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen op een toegankelijke wijze. 

Publicatiejaar 1998 - 48 pagina's - enkel digitaal beschikbaar